و دقايق اخلاقى خالى نميباشد و آنچه به نظر ميرسد كه از اين مقوله است ، حكايات ذيل مىباشد : 1 - حكايت شهريار و برادرش شاه زمان كه اصل حكايت الف ليله است و شايد كه از اصل هندى اقتباس يا ترجمه شده باشد 2 - گاو و خر 3 - حكايت تاجر و عفريت 4 - حكايت ماهىگير 5 - وزير حيلت‌گر 6 - بركه و ماهيان رنگارنگ 7 - ملك شهرمان و فرزندش قمر الزمان 8 - ملك زاده و حكيم و اسب آبنوس ( نظير اين حكايت در ادبيّات كلاسيك نيز ديده مىشود ) 9 - اردشير و حياة النفوس ( عين اين حكايت در تلو حكايت تاج الملوك و سليمان شاه و سيّدهء دنيا تكرار شده ) 10 - ملك بدر باسم و ملكه جوهرة السمندل 11 - سيف الملوك و بديع الجمال ( اين حكايت مشكوك است و ميتواند بود كه از ملحقات اخيرهء مصر باشد ) 12 - حسن زرگر بصرى . اين نكته نيز ناگفته نماند ، همان‌گونه كه در ادوار بعد از اسلام در بغداد و قاهره ، حكايات بسيار بر اصل فارسى هزار افسانه افزوده‌اند ، ممكن است بسيارى از حكايات قديمه نيز حذف و در طول زمان محو و معدوم شده باشد . در قرن سوم هجرى كه دارالخلافهء بغداد ، مدينة العلم روى زمين بود و كتب علمى و ادبى و تأليفات نفيسهء دانشمندان در آنجا جمع‌آورى و ذخيره ميشد ، از كتابهاى افسانه و حكايات نيز به عربى ترجمه كردند . مترجمين معروف كه در اين زمينه بعالم ادب خدمت كرده‌اند ، مانند عبد اللّه بن مقفّع و جبلة بن سالم ، كتابهاى متعدد از هندى و پهلوى به عربى ترجمه كردند . ابو الفرج محمد بن اسحق بن يعقوب النديم الورّاق البغدادى كه در مائهء چهارم ، اوّلين كتاب مجموعهء آداب را تدوين كرده ، الفهرست نام نهاد ، بعضى از اين مقوله كتب را نام ميبرد . از آن جمله است در فارسى : كليله و دمنه - رستم و اسفنديار - بهرام شوبين - شهرزاد و پرويز - كارنامه در سيرهء اردشير بابكان - دارا و صنم طلا - بهرام و نرسى - خداى نامه - آئين نامه - كتاب تاج - كتاب نوشروان . و از هندى : سندباد كبير و صغير - يوزاسف و آداب الهند و غيره .